ANKIETY INTERNETOWE

Jak zrobić dobrą ankietę. 10 dobrych praktyk Badacza

01
Cel przede wszystkim

Pytania Twojej ankiety powinny ściśle korespondować z celami badania. W każdym badaniu istnieje pokusa, aby zbadać całość zagadnienia zadając wszystkie możliwe pytania. Prawdziwa sztuka polega jednak na osiągnięciu celów badawczych za pomocą możliwie małej liczby pytań.

02
Dobry plan

Prawidłowa struktura kwestionariusza ułatwi pracę Tobie oraz respondentom. Jeśli to możliwe zadbaj, by pytania pogrupowane były w bloki tematyczne. Wybierz strategię dla kolejności pytań – może być to tzw. „lejek” (od pytań ogólnych do szczegółowych) lub tzw. „odwrócony lejek” (od pytań szczegółowych do kwestii ogólnych). Nie pytaj kilka razy o tę samą kwestię, nie wracaj do pytań, na które respondent wcześniej odpowiadał.

03
Porządek musi być

Kolejne pytania powinny wynikać logicznie z poprzednich. Zastanów się, czy wszystkie pytania należy zadawać wszystkim respondentom czy też niektóre z nich powinny być filtrowane tzn. zadawane na podstawie konkretnych odpowiedzi we wcześniejszych pytaniach.

04
Zaciekaw respondenta

Zadbaj o to, aby najważniejsze kwestie zostały zbadane w pierwszych częściach ankiety, kiedy respondenci są najmniej zmęczeni badaniem i przez to najbardziej zaangażowani. Kwestie społeczno – demograficzne, tzw. metryczkę, staraj się umieszczać na końcu. Pytania te mają charakter głównie sprawozdawczy i respondenci są odpowiedzieć na nie w sposób automatyczny, mimo zmęczenia zasadniczą częścią kwestionariusza.

05
Precyzja i obiektywizm

Pytania formułuj w sposób jasny i przejrzysty. Bądź zwięzły i precyzyjny. W sytuacjach problematycznych dopisz instrukcje lub definicje. Bądź obiektywny – nie zadawaj pytań w sposób stronniczy, nie sugeruj odpowiedzi. Unikaj określeń pejoratywnych, krzywdzących, mogących urazić respondenta.

06
Jedno pytanie – jedna odpowiedź

W każdym pytaniu pytaj o jedną rzecz na raz. W przeciwnym razie, respondent nie będzie pewien czego dotyczy pytanie, a Ty nie będziesz w stanie stwierdzić, do której kwestii odnosi się jego odpowiedź.

07
Przemyśl odpowiedzi

Przy każdym pytaniu zastanów się, jak powinien wyglądać zestaw odpowiedzi. Zacznij od kwestii najbardziej ogólnych – czy pytanie ma charakter zamknięty (respondent wybiera opcję spośród podanej listy), otwarty (respondent sam wpisuje tekst odpowiedzi), a może półotwarty (respondent wybiera opcję i dodaje do niej komentarz). Następnie ustal, czy na pytanie powinna paść tylko jedna (pytanie jednokrotnego wyboru), czy kilka odpowiedzi (pytanie wielokrotnego wyboru). W przypadku pytań jednokrotnego wyboru ustal charakter pytania: czy ma to być zwykłe „tak/nie”, skala porządkowa od „zdecydowanie nie” do „zdecydowanie tak”, skala od 1 do 10, ręczne podawanie wartości itd. Jeśli odpowiedzi może być wiele, zastanów się, czy nie ograniczyć liczby wskazań, np. do trzech.

08
Wyeliminuj niepotrzebne efekty

Do częstszych efektów respondenta w badaniach ankietowych należą „efekt pierwszeństwa” i „efekt świeżości”. Pierwszy z nich polega na tym, że respondenci najchętniej wybierają pierwsze odpowiedzi z listy, a drugi, że koncentrują się przede wszystkim na ostatnich. Aby zniwelować wpływ tych efektów należy zastosować tzw. rotację (albo randomizację) odpowiedzi i pytań, co oznacza, że odpowiedzi lub pytania wyświetlają się każdemu respondentowi w losowej kolejności. Oczywiście nie należy przesadzać z rotowaniem – logika pytań powinna zostać zawsze zachowana, podobnie nie należy randomizować odpowiedzi uporządkowanych celowo, tj. znajdujących się na odpowiedniej skali (np. od „zdecydowanie nie” do „zdecydowanie tak”)

09
Komfort respondenta

Tam, gdzie to możliwe staraj się zwiększyć atrakcyjność pytań (np. poprzez dodanie grafiki, formy tabelarycznej itd.), pamiętając o zachowaniu przejrzystości i funkcjonalności ankiety. Staraj się nie wymuszać odpowiedzi zawsze oferując respondentowi opcje neutralne „nie wiem” / „trudno powiedzieć” / „nie pamiętam”, a w szczególnych przypadkach (pytania osobiste, intymne, np. o dochód, stan zdrowia) „odmowa odpowiedzi”. W przypadku pytań wielokrotnego wyboru warto dodać opcję „żadne z powyższych”. Pamiętaj, aby tego typu odpowiedzi zawsze znajdowały się na końcu, nawet jeśli stosujesz rotację odpowiedzi.

10
Próba generalna

Po ułożeniu wszystkich pytań i odpowiedzi, przeprowadź tzw. pilotaż narzędzia badawczego. Możesz wysłać link z (nieaktywną jeszcze) ankietą do swoich znajomych z prośbą o komentarze dotyczące wypełniania.